تعیین باقیمانده دیازینون در بافت عضله ماهی کپور معمولی (Cyprinus carpio) پرورشی در مجتمع پرورش ماهیان گرمابی شهداء قصرشیرین در فصل صید (استان کرمانشاه)
گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
10.22092/isfj.2026.135131
چکیده
دیازینون یکی از آفتکشهای ارگانوفسفره است که به طور گستردهای در فعالیتهای کشاورزی استفاده میشود. ورود این سم به آبهای سطحی و تجمع آن در بافتهای ماهی، میتواند سلامت مصرف کنندگان را از طریق زنجیره ی غذایی تحت تاثیر قرار دهد. در تحقیق حاضر، میزان دیازینون در عضلات ماهی کپور معمولی پرورشی (Cyprinus carpio)در مجتمع پرورشی ماهیان گرمابی شهرستان قصرشیرین استان کرمانشاه، در فصل صید، مورد بررسی قرار گرفت. بدینمنظور، مزارع مجتمع بر اساس فاصله از کانال اصلی آبرسانی منشعب از رودخانه الوند به سه ناحیه ابتدایی، انتهایی و میانی تقسیم گردید. در هر ناحیه دو مزرعه نزدیک بههم و با ظرفیت تقریباً برابر انتخاب شد. از آب کانال آبرسانی هر مزرعه و بافت عضله ماهیان مزارع هر ناحیه نمونهبرداری شد. میزان دیازینون با استفاده از روش کروماتوگرافی گازی- طیف سنجی جرمی (GC-Mass) اندازهگیری شد. نتایج نشان داد که میزان دیازینون در آب کانال آبرسانی مزارع، از ناحیه 1 به ناحیه 3 کاهش مییابد. میانگین میزان دیازینون در نواحی 1، 2 و 3 بهترتیب 71/29، 67/26 و 53/24 میکروگرم در لیتر (ppb) اندازهگیری گردید. تفاوت معنیداری بین میزان دیازینون در آب کانال آبرسانی مزارع ناحیه 1 با کانالهای آبرسانی ناحیه 2 و 3 مشاهده شد (05/0 >p). بر اساس نتایج حاصله، میزان دیازینون تجمعیافته در عضلات ماهی بستگی مستقیم به میزان دیازینون در آب داشت (79/0=R). بیشترین میزان سم در ماهیان مزارع ابتدایی 22/9 و کمترین میزان سم در ماهیان مزارع انتهایی 41/6 و در مزارع میانی، این مقدار 55/7 میکروگرم در کیلوگرم (ppb)بود. بنابراین، میتوان نتیجهگیری نمود که میزان تجمع دیازینون در عضلات ماهی در زمان عرضه به بازار، در محدوده مجاز توصیه شده از سازمان بهداشت جهانی و سازمان ایمنی غذایی اروپا، 01/0 میلیگرم در کیلوگرم برای مصرف انسانیاست.
Determination of diazinon residues in the muscle tissue of common carp (Cyprinus carpio) reared in the Shohada Qasr-e Shirin warm-water fish farming complex during the harvest season (Kermanshah Province)
)