کاربرد ترکیبات زیستی دریایی برای پوشش‌دهی نانولیپوزوم‌ها با هدف بهبود خصوصیات فیزیکوشیمیایی و افزایش پایداری: مقاله مروری

نویسندگان

گروه شیلات، دانشکده علوم دامی و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

10.22092/isfj.2026.135138

چکیده

نانولیپوزوم‌ها به عنوان سیستم‌های حامل با توانایی بالا در محصورسازی، انتقال و رهایش کنترل‌شده ترکیبات فعال، جایگاه ویژه‌ای در زمینه‌ دارویی، غذایی و آرایشی-بهداشتی پیدا کرده‌اند. با این‌حال، حساسیت ساختاری این نانوساختارها در برابر عوامل محیطی سبب کاهش پایداری فیزیکی و شیمیایی و محدودیت در استفاده گسترده آنها می‌شود. در سال‌های اخیر، استفاده از ترکیبات زیستی دریایی به عنوان پوشش‌دهنده‌های محافظ، یک راهکار نوآورانه برای غلبه بر این چالش‌ها مطرح شده است. ترکیبات زیستی دریایی نظیر کیتوزان، آلژینات، کلاژن، ژلاتین و فوکوئیدان به دلیل ساختارهای بیولوژیک پیچیده، زیست‌سازگاری بالا و خواص عملکردی متنوع از جمله فعالیت آنتی‌اکسیدانی، ضد میکروبی و توانایی تشکیل شبکه‌های محافظت‌کننده، در پوشش‌دهی نانولیپوزوم‌ها نقش کلیدی دارند. این ترکیبات با ایجاد لایه‌های محافظ و مقاوم روی سطح نانولیپوزوم‌ها، تخریب ناشی از عوامل محیطی را به حداقل می‌رسانند و موجب افزایش پایداری ساختاری و عملکردی می‌شوند. علاوه‌براین، بهره‌گیری از پوشش‌های زیستی چندلایه می‌تواند به بهبود ویژگی‌های آزادسازی دارو از نانولیپوزوم‌ها و فراهم‌سازی رهایش زمان‌بندی‌شده و هدفمند ترکیبات فعال کمک شایانی نماید. در داروسازی، نانولیپوزوم‌های پوشش‌دهی‌شده با ترکیبات زیستی دریایی، امکان انتقال داروهای حساس را با حفظ اثربخشی و افزایش دسترسی زیستی فراهم می‌آورند. در صنایع غذایی استفاده از این نانوساختارها، پایداری و ارزش غذایی ترکیبات را در شرایط سخت فرآوری و نگهداری تضمین می‌کند. در حوزه آرایشی-بهداشتی این فناوری منجر به طراحی محصولات پیشرفته با ماندگاری بیشتر و اثرات تقویتی بر پوست و مو می‌شود. در مطالعه مروری حاضر، ترکیبات زیستی دریایی مورداستفاده در پوشش‌دهی نانولیپوزوم‌ها با تاکید بر مشخصات ساختاری، خواص عملکردی و مکانیسم‌های بهبود پایداری و رویکردهای نوین در طراحی پوشش‌های زیستی چندلایه به طور جامع بررسی شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Application of marine biopolymers for coating nanoliposomes to improve physicochemical properties and enhance stability: A review

نویسندگان [English]

  • Z. Rostami
  • M. Esmaeili