تاثیر کود آمینو اسید تهیه شده از ضایعات کپور معمولی (Cyprinus carpio) بر شاخصهای رشد و ترکیبات گیاه گوجهفرنگی (Solanum lycopersicum) در شرایط گلخانهای
پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران
10.22092/isfj.2026.135344
چکیده
پژوهش حاضر، با هدف استفاده بهینه از ضایعات ماهی کپور معمولی (Cyprinus carpio) و تبدیل آن به محصولی ارزشمند در کشاورزی، به بررسی اثر کود آمینواسید حاصل از هیدرولیز آنزیمی بر شاخصهای رشد و کیفیت گوجهفرنگی (Solanum lycopersicum) در شرایط گلخانهای پرداخته است. ضایعات ماهی پس از فرآیند هیدرولیز آنزیمی با آنزیمهای آلکالاز و فلاورزایم به پپتیدها و اسیدهای آمینه کوچکتر تبدیل شدند. محصول حاصله از نظر تجزیهوتحلیل کیفی شامل پپتیدهای محلول، الگوی وزن مولکولی، درجه هیدرولیز، محتوای اسیدهای آمینه کل و آزاد، ترکیبات معدنی اصلی و ریزمغذیها، ویژگیهای فیزیکی و شاخصهای میکروبی عمومی و اندیکاتور بررسی شد. سپس کود تولیدی بر پایه هیدرولیز ضایعات کپور معمولی فرموله گردید و پایداری آن طی سه ماه نگهداری مورد ارزیابی قرار گرفت. آزمایش گلخانهای در قالب طرح کاملاً تصادفی با پنج تیمار شامل تیمار شاهد، کود آمینواسید پایه (E)، کود غنیشده با پتاسیم و فسفر (EKP)، کود تجاری داخلی (I) و کود وارداتی (Ex)، هر کدام با پنج تکرار انجام شد. شاخصهای مورفوفیزیولوژیک (ارتفاع بوته، تعداد برگ و وزن خشک اندامها) و شاخصهای کیفی میوه شامل کلروفیل برگ، ماده جامد محلول (TSS)، لیکوپن و ویتامین C اندازهگیری گردید. نتایج نشان داد، کود آمینواسید کپور معمولی دارای محتوای اسیدهای آمینه کل 87/13 درصد و آزاد 67/7 درصد بود و پایداری مناسبی در دوره نگهداری داشت. تیمار EKP بیشترین اثر مثبت را بر رشد گیاه، افزایش وزن و تعداد میوه و بهبود ویژگیهای کیفی محصول نشان داد و از نظر آماری بر سایر تیمارها برتری داشت. همچنین مقایسه با کودهای تجاری بیانگر کارایی بالاتر کود تولیدی بود. استفاده از کود آمینواسید تولیدی از ضایعات ماهی کپور معمولی، علاوه بر بهبود چشمگیر شاخصهای رشد و کیفیت گوجهفرنگی، با توجه به هزینه تولید پایین و بازگشت سریع سرمایه، میتواند به عنوان یک راهکار دانشبنیان و پایدار در صنعت کشاورزی معرفی گردد. پژوهش حاضر، گامی مؤثر در عرصه اقتصاد چرخشی و ارزشآفرینی از پسماندهای صنایع شیلاتی محسوب میشود.
Effect of amino acid fertilizer derived from common carp (Cyprinus carpio) waste on growth indices and quality attributes of tomato (Solanum lycopersicum) under greenhouse conditions
)