گروه شیلات، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، چابهار، ایران
10.22092/isfj.2026.136051
چکیده
آلودگی فلزات سنگین در محیطهای دریایی به دلیل پایداری، سمیت و قابلیت تجمع زیستی، یکی از مهمترین نگرانیهای زیستمحیطی محسوب میشود و خطر جدی برای امنیت غذایی است. ماهیان به عنوان یکی از منابع مهم غذایی انسان میتوانند فلزات سنگین موجود در محیط را در بافتهای خود تجمع دهند و از این طریق در معرض زنجیره غذایی انسان قرار گیرند. ماهی هوور (Thunnus tonggol) یکی از گونههای مهم اقتصادی و پرمصرف در دریای عمان بهشمار میرود. از اینرو، بررسی میزان آلودگی فلزات سنگین در این گونه برای ارزیابی ایمنی مصرف آن ضروری است. هدف از این پژوهش تعیین غلظت فلزات سنگین شامل روی (Zn)، آهن (Fe)، مس (Cu)، سرب (Pb)، کادمیوم (Cd)، جیوه (Hg)، آرسنیک (As)، کروم (Cr)، منگنر (Mn) و نیکل (Ni) در بافت عضله هوور صید شده از سه بندر چابهار، بریس و پسابندر در سواحل شمالی دریای عمان در سال 1403 و ارزیابی خطرات سلامتی ناشی از مصرف آن بود. در مطالعه حاضر، تعداد ۶۰ نمونه ماهی (۲۰ نمونه از هر منطقه) جمعآوری شد. پس از آمادهسازی و هضم نمونهها، غلظت فلزات با دستگاه طیفسنجی نشر نوری پلاسمای جفتشده القایی (ICP-OES) اندازهگیری گردید. تجزیهوتحلیل آماری نتایج با استفاده از نرمافزار SPSS انجام شد. نتایج نشان داد که الگوی تجمع فلزات در بافت عضله ماهیان به صورت Cu > Zn > Fe > Ni > Mn > As > Hg > Cd > Pb > Cr است. میانگین غلظت فلزات مورد بررسی در محدوده مجاز استانداردهای بینالمللی قرار داشت. مقادیر میزان ورود روزانه و هفتگی تمامی فلزات کمتر از حدود مجاز گزارش شد و مقادیر THQ نیز کمتر از ۱ بود که نشاندهنده فقدان خطر قابلتوجه برای سلامت انسان است. بر اساس نتایج پژوهش حاضر، غلظت فلزات سنگین در ماهیان هوور صید شده از بنادر مختلف صیادی چابهار، پایینتر از استاندارد جهانی بود و برای مصرفکنندگان، ایمن ارزیابی گردید. با اینحال، پایش مستمر آلودگی فلزات سنگین در منابع دریایی توصیه میشود.
Measurement and risk assessment of heavy metals in the muscle tissue of long tail tuna (Thunnus tonggol) in Chabahar fishing ports- Sistan and Balouchestan province
تاجی, حجتاله و شریفیان, سلیم . (1405). سنجش و ارزیابی خطر فلزات سنگین در بافت عضله ماهیان هوور (Thunnus tonggol) در بنادر صیادی چابهار، استان سیستان و بلوچستان. مجله علمی شیلات ایران, 35(3), 13-25. doi: 10.22092/isfj.2026.136051
MLA
تاجی, حجتاله , و شریفیان, سلیم . "سنجش و ارزیابی خطر فلزات سنگین در بافت عضله ماهیان هوور (Thunnus tonggol) در بنادر صیادی چابهار، استان سیستان و بلوچستان", مجله علمی شیلات ایران, 35, 3, 1405, 13-25. doi: 10.22092/isfj.2026.136051
HARVARD
تاجی, حجتاله, شریفیان, سلیم. (1405). 'سنجش و ارزیابی خطر فلزات سنگین در بافت عضله ماهیان هوور (Thunnus tonggol) در بنادر صیادی چابهار، استان سیستان و بلوچستان', مجله علمی شیلات ایران, 35(3), pp. 13-25. doi: 10.22092/isfj.2026.136051
CHICAGO
حجتاله تاجی و سلیم شریفیان, "سنجش و ارزیابی خطر فلزات سنگین در بافت عضله ماهیان هوور (Thunnus tonggol) در بنادر صیادی چابهار، استان سیستان و بلوچستان," مجله علمی شیلات ایران, 35 3 (1405): 13-25, doi: 10.22092/isfj.2026.136051
VANCOUVER
تاجی, حجتاله, شریفیان, سلیم. سنجش و ارزیابی خطر فلزات سنگین در بافت عضله ماهیان هوور (Thunnus tonggol) در بنادر صیادی چابهار، استان سیستان و بلوچستان. مجله علمی شیلات ایران, 1405; 35(3): 13-25. doi: 10.22092/isfj.2026.136051
)