موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
10.22092/isfj.2026.136060
چکیده
تالاب‌ها در زمره حساس‌ترین زیست‌بوم‌های کره زمین هستند که به‌شدت از فعالیت‌های انسانی و دگرگونی‌های اقلیمی آسیب دیده‌اند. پایش تغییرات محیطی در این زیست‌بوم‌ها نیازمند نمایه‌های طبیعی با وضوح زمانی مناسب است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی قابلیت استفاده همزمان از دو بایگانی طبیعی ارزشمند (لایه‌های رشد پوسته نرم‌تن دوکفه‌ای Anodonta anatina و لایه‌های رسوبات مغزه‌ای)، به عنوان زیست‌زمان‌سنج‌هایی برای بازسازی تغییرات زمانی عناصر اصلی و کمیاب در تالاب بین‌المللی انزلی انجام شد. این مطالعه حداقل از دو دیدگاه نوآورانه است: نخستین کاربرد رویکرد تلفیقی با وضوح بالا در این تالاب و نخستین بررسی پتانسیل لایه‌های رشد گونه A. anatina به عنوان آرشیو محیطی در منطقه مطالعاتی. نمونه‌های پوسته و مغزه‌های رسوبی از سه ایستگاه در تالاب انزلی برداشت شد. در نمونه‌های رسوب، فراسنجه‌‌های فیزیکی و شیمیایی شامل ماده آلی کل، دانه‌بندی، پتانسیل احیا–اکسیداسیون (ORP)، هدایت الکتریکی (EC) و pH اندازه‌گیری گردید. غلظت ۱۴ عنصر اصلی و کمیاب در رسوبات با استفاده از ICP-MS[1] و در لایه‌های پریزماتیک و نکرئوس پوسته با استفاده از LA-ICP-MS[2] تعیین شد. نتایج نشان‌دهنده تغییرپذیری مکانی و زمانی معنی‌دار در غلظت عناصر در هر دو بایگانی بود. لایه پریزماتیک پوسته به‌ویژه برای عناصر باریم و مس، سیگنال محیطی قوی‌تری ثبت کرد و می‌تواند به‌ترتیب به عنوان نمایه‌ای برای تولیدات اولیه‌ی فیتوپلانکتونی و آلودگی مورد استفاده قرار گیرد. در مقابل، عناصری مانند سرب، روی و منگنز به‌شدت تحت کنترل‌های اثرات حیاتی بودند که کاربرد آنها را به عنوان نمایه‌های مستقیم محیطی با محدودیت مواجه می‌سازد. تجزیه‌‌وتحلیل‌های خوشه‌ای و همبستگی، رفتار زمین‌شیمیایی متمایز عناصر و کنش متقابل پیچیده بین فراهمی محیطی و تنظیم زیستی را آشکار ساخت. یافته‌های تحقیق حاضر بر ضرورت به‌کارگیری رویکردهای چندنمایه‌ای[3] و توجه به اثرات زیست‌شناختی در بازسازی شرایط محیطی گذشته تأکید می‌کند. [1] Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry [2] Laser Ablation Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry [3] Multi-proxy approaches
Feasibility of using the bivalve Anodonta anatina and sediment layers as biochronometers for retrospective assessment of environmental changes in Anzali Wetland
پورنگ, نیما . (1405). بررسی قابلیت استفاده از صدف نرم‌تن دوکفه‌ای Anodonta anatina و لایه‌های رسوبی به عنوان زیست‌زمان‌سنج‌های تغییرات گذشته‌نگر شرایط محیطی در تالاب انزلی. مجله علمی شیلات ایران, 35(3), 51-80. doi: 10.22092/isfj.2026.136060
MLA
پورنگ, نیما . "بررسی قابلیت استفاده از صدف نرم‌تن دوکفه‌ای Anodonta anatina و لایه‌های رسوبی به عنوان زیست‌زمان‌سنج‌های تغییرات گذشته‌نگر شرایط محیطی در تالاب انزلی", مجله علمی شیلات ایران, 35, 3, 1405, 51-80. doi: 10.22092/isfj.2026.136060
HARVARD
پورنگ, نیما. (1405). 'بررسی قابلیت استفاده از صدف نرم‌تن دوکفه‌ای Anodonta anatina و لایه‌های رسوبی به عنوان زیست‌زمان‌سنج‌های تغییرات گذشته‌نگر شرایط محیطی در تالاب انزلی', مجله علمی شیلات ایران, 35(3), pp. 51-80. doi: 10.22092/isfj.2026.136060
CHICAGO
نیما پورنگ, "بررسی قابلیت استفاده از صدف نرم‌تن دوکفه‌ای Anodonta anatina و لایه‌های رسوبی به عنوان زیست‌زمان‌سنج‌های تغییرات گذشته‌نگر شرایط محیطی در تالاب انزلی," مجله علمی شیلات ایران, 35 3 (1405): 51-80, doi: 10.22092/isfj.2026.136060
VANCOUVER
پورنگ, نیما. بررسی قابلیت استفاده از صدف نرم‌تن دوکفه‌ای Anodonta anatina و لایه‌های رسوبی به عنوان زیست‌زمان‌سنج‌های تغییرات گذشته‌نگر شرایط محیطی در تالاب انزلی. مجله علمی شیلات ایران, 1405; 35(3): 51-80. doi: 10.22092/isfj.2026.136060
)