گروه مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
10.22092/isfj.2026.136344
چکیده
برای بررسی تجمع میکروپلاستیکها در قزل‌آلای رنگین‌کمان، از مزارع منتخب دو استان مهم پرورش‌دهنده این ماهی طی دو سال (فصول زمستان و بهار) و در هر فصل از 8 مزرعه نمونهبرداری و میکروپلاستیکها در دستگاه گوارش و بافت آبشش، عضله بررسی شدند. همچنین برای محاسبه شار ورودی، از آب ورودی و خوراک مزارع نیز نمونهبرداری شد. برای تجزیه‌‌وتحلیل میکروپلاستیکها، کل دستگاه گوارش و بافت آبشش و 5 گرم از بافت ماهیچه جداسازی شده و 14 روز تحت تیمار محلول KOH 10 درصد قرار گرفتند. پس از جداسازی با صافی 60 میکرومتری، میکروپلاستیکها با استریومیکروسکوپ شناسایی شدند و اندازه، رنگ و شکل آنها ثبت گردید. بیشترین تعداد میکروپلاستیک فارغ از اندازه و شکل در دستگاه گوارش یافت شد. اما زمانی که میکروپلاستیکها برحسب وزن نمونه نرمال شدند، آبشش دارای بیشترین تعداد میکروپلاستیک بود. فراوان‌ترین شکل در همه بافت‌ها میکروپلاستیک‌های رشته‌ای به‌ترتیب با 98/47 درصد برای دستگاه گوارش، 62/87 درصد در آبشش و 143/57 درصد در عضله بود. از نظر اندازه، بیشترین فراوانی میکروپلاستیک‌های دستگاه گوارش در محدوده بالای 1000 میکرون و در بافت آبشش و عضله 250-100 میکرون بود. بین آب مزارع تفاوت معنی‌داری از لحاظ وجود میکروپلاستیک مشاهده شد به‌طوری‌که مزارع استان فارس دارای شار ورودی کمتری از طریق آب ورودی بودند. در خوراک هشت مزرعه طی دو فصل، بیشترین فراوانی مربوط به شکل چند وجهی (14/57 درصد) با اندازه 500 تا هزار میکرومتر بود و ماهیان استان کهگیلویه و بویراحمد دارای تعداد میکروپلاستیک بیشتری در غذای مصرفی بودند. بر اساس نتایج رامان اسپکتروفوتومتری، میکروپلاستیک‌های نمونه‌های آب از نوع پلی‌یورتان و نمونه‌های غذا طیف متنوعی از ترکیبات پلیمری بود. همچنین در بافتهای مختلف پلی‌آمیدها دارای بیشترین فراوانی بودند. به طورکلی، نتایج این تحقیق نشان داد، اگرچه ماهیان هردواستان آلوده به میکروپلاستیک بودند، اما میکروپلاستیکها عمدتاً در بافتهای غیرخوراکی تجمع داشتند که نمی‌‌تواند خطر خاصی برای مصرف‌‌کننده نهایی (انسان) داشته باشد.
وزیر‌زاده, آریا و عسکری‌نیا, عیسی . (1405). پایش مزارع قزل‌آلای رنگین‌کمان استان‌های فارس و کهگیلویه و بویراحمد از نظر آلودگی به میکروپلاستیکها. مجله علمی شیلات ایران, 35(4), 27-42. doi: 10.22092/isfj.2026.136344
MLA
وزیر‌زاده, آریا , و عسکری‌نیا, عیسی . "پایش مزارع قزل‌آلای رنگین‌کمان استان‌های فارس و کهگیلویه و بویراحمد از نظر آلودگی به میکروپلاستیکها", مجله علمی شیلات ایران, 35, 4, 1405, 27-42. doi: 10.22092/isfj.2026.136344
HARVARD
وزیر‌زاده, آریا, عسکری‌نیا, عیسی. (1405). 'پایش مزارع قزل‌آلای رنگین‌کمان استان‌های فارس و کهگیلویه و بویراحمد از نظر آلودگی به میکروپلاستیکها', مجله علمی شیلات ایران, 35(4), pp. 27-42. doi: 10.22092/isfj.2026.136344
CHICAGO
آریا وزیر‌زاده و عیسی عسکری‌نیا, "پایش مزارع قزل‌آلای رنگین‌کمان استان‌های فارس و کهگیلویه و بویراحمد از نظر آلودگی به میکروپلاستیکها," مجله علمی شیلات ایران, 35 4 (1405): 27-42, doi: 10.22092/isfj.2026.136344
VANCOUVER
وزیر‌زاده, آریا, عسکری‌نیا, عیسی. پایش مزارع قزل‌آلای رنگین‌کمان استان‌های فارس و کهگیلویه و بویراحمد از نظر آلودگی به میکروپلاستیکها. مجله علمی شیلات ایران, 1405; 35(4): 27-42. doi: 10.22092/isfj.2026.136344
)